फ़ुलोरा....देवबाप्पा देवबाप्पा

अगदी लहानपणापासुन सोबत करणारी गाणी खरं तर कायमच आपल्या लहानग्यांबरोबर असतात पण तरी जसं वय वर्षे दोन हा टप्पा पूर्ण होतो तसं झोपताना गाण्यांच्या ऐवजी गोष्टी किंवा मस्ती जास्त जवळची वाटते. पहिली दोन वर्षे आपल्या खांद्यावर, मांडीवर झोपताना शांत असणारं आपलं बाळ आता मोठं झालं हेच खरं...त्यामुळे फ़ुलोर्‍यातलं हे शेवटचं पुष्प. यानंतर कदाचित एखादं फ़ार जवळचं गाणं या ब्लॉगवर येईलही पण हा पुष्पगुच्छ घट्ट बांधुन ठेवायची वेळ आली आहे..गेले दोन दिवस गोष्टींवर झोपणारं माझं बाळ आता मोठं होतंय; त्यामुळे मागच्या वर्षभर जसं महिनाकाठी एक गाणं आमचं लाडकं असायचं तसं नसेल. त्यामुळे आता इथंच थांबलेलं बरं.
जाता जाता या महिन्यातलं नसलं तरी मोठं होता होता आमचं पिलु 'जय जय बापा' करताना असं काही मागणं मागत असेल का? असं वाटलं म्हणून हेच गाणं निवडलंय....

देवबाप्पा देवबाप्पा नवसाला पाव
खाऊचे झाड माझ्या अंगणात लाव

झाडाला येऊ दे आईस्क्रिमचे तुरे
गोळ्यांच्या कळ्या अन चॉकलेटची फ़ुले
बिस्किटांच्या पानाला साखर पन लाव

झाडाला येऊ दे लाडू अन करंजी
रोज रोज खायला मिळेल मग ताजी
मधुनच येऊ दे बटर अन पाव

आईजवळ करणार नाही मी हट्ट
खाऊन खाऊन होईन मी खूप खूप लठ्ठ
झाडावर असू दे माझेच नाव

फ़ुलोरा झुकझुक झुकझुक...

या गाण्यामागे प्रत्येकाच्या काही ना काही आठवणी असतील..आपल्या आई-वडिलांनी आपल्याला शिकवताना त्यांच्याही..तशाच माझ्याही कारण पळती झाडे पाहात मामाकडे जायचे दिवाळी आणि मे असे दोन सुट्ट्यांचे माझे लाडके महिने होते...या वर्षी त्याची मजा माझा लेकही चाखील...तसंही घोडा मैदान फ़ार दूर नाहीये...पण आम्ही तयारी कधीची केलीय..फ़क्त काळ बदलला तसं आमचं बछडं झुकझुक गाडीच्या ऐवजी घुंघुं विमानाने (निदान मला तरी चार + पंधरा तास हाच आवाज येणारे असं वाटतं..) जाणार...काश मुझे कविताए आती...नाहीतर "घरघर विमान करी, बेल्ट बांधा म्हणे सुंदरी, ढगात गिरकी घेऊया मामाच्या गावाला जाऊ या"...(हम्म्म कळतंय जुळलंय...) असं या गाण्याचंही काही वेगळं करुन मांडता आलं असतं..
पण तसं नकोच..कारण तसंही सुट्टीकी याद में हे गाणं मी आजकाल त्याला (कदाचित स्वतःसाठी) म्हणते...आणि हा चक्क या गाण्यावर झोपीही जातो..म्हणजे इतकं मी छान आळवू शकते असला काहीही गैरसमज व्हायच्या आधी मी मायाजालावर चेक केलंय..हे गाणं भैरवीतलं आहे..(म्हणजे नॉर्मल आहे तर ..माझं गाणं आणि काय???) आणखी एक ग.दि.माडगुळकरांचं माझं आवडतं आणि गायिका अर्थातच आशा भोसले आणि संगीत आहे वसंत पवार यांचं हे गाणं यावेळच्या फ़ुलोरात..आणि सुट्टीमध्ये गाणी म्हणायची का हे ठरवलं नाही म्हणून पुढच्या महिन्यात एकंदरितच विराम असू शकेल....

झुकझुक झुकझुक अगीन गाडी
धुरांच्या रेघा हवेत काढी
पळती झाडे पाहूया मामाच्या गावाला जाऊया


मामाचा गाव मोठा
सोन्या चांदीच्या पेठा
शोभा पाहु्नी घेऊया मामाच्या गावाला जाऊया


मामाची बायको गोरटी
म्हणेल कुठली पोरटी
भाच्यांची नावे सांगूया मामाच्या गावाला जाऊया


मामाची बायको सुगरण
रोज रोज पोळी शिकरण
गुलाबजामन खाऊया मामाच्या गावाला जाऊया


मामा मोठा तालेवार
रेशीम घेईल हजार वार
कोट विजारी घेऊया मामाच्या गावाला जाऊया

फ़ुलोरा...कोणास ठाऊक कसा..

लहान मुलं भेदरली की सशासारखी दिसतात आणि खेळत असली तरी पिंटुकल्या सशासारखीच..तशी सशासारखी भित्री भागुबाई तर असतातच म्हणा आणि त्यातुन आई नावाचं कवच सगळ्याच भितीपासून आपलं संरक्षण करेल असा एक आत्मविश्वास असतो या वयात. असे हे आपले पिंटुकले ससे, मनावर दगड ठेऊन आपण त्यांना पाळणाघर, शिशुवर्ग इ.मध्ये पाठवतो..अशा पिंटुकल्यांसाठीच हे गाणं आहे हे, आज ही पोस्ट लिहिताना अचानक उमगलं..नाहीतर लहान असताना या गाण्यावर नाच चांगला व्हायचा म्हणून बर्‍याचदा निवडलं जायचं..
आमचा ससुल्या आता धीटपणे पाळणाघरात राहतो म्हणून तो परत आला की त्याच्यासाठी हे गाणं म्हणते शिवाय आता येऊ घातलेल्या इस्टरच्या मुहुर्तावर बाजारात सगळीकडे ससुले दिसू लागलेत म्हणून या महिन्यात जमतील तितक्या ससुल्याच्या आठवणी काढल्या जातील.....
कधीतरी मोठा झाल्यावर तोही ही गाणी गाऊन दाखवेल या आशेने आजकालची गाणी असतात...पण अर्थात एकतर परदेश त्यामुळे नाही तरी सारखं सारखं पु.ल. ऐकते त्यावेळी वाटतं त्या शंकर्‍यासारखं मेरी जिंदगी में मुहब्बत का सारखं काहीतरी बरळेल आणि त्यावेळी कदाचित ती पण गम्मतच वाटेल असो...सध्या तरी आपणंच गाणी म्हणणं हेच सुरू आहे...हे गाणं कुणी लिहिलंय ते माहित नाही आणि चाल शाळेतल्या कुठल्याही कवितेसारखीच..मायाजालावर व्हिडीओपण आहे...

कोणास ठाऊक कसा पण सिनेमात गेला ससा
सशाने हलविले कान घेतली सुंदर तान
दिग्दर्शक म्हणाला वाह वाह
ससा म्हणाला चहा हवा.

कोणास ठाऊक कसा पण सर्कशीत गेला ससा
सशाने मारली उडी भरभर चढला शिडी
विदुषक म्हणाला छान छान
ससा म्हणाल काढ पान.

कोणास ठाऊक कसा पण शाळेत गेला ससा
सशाने म्हटले पाढे घडघड वाचले धडे
गुरुजी म्हणाले शाबास
ससा म्हणाला करा पास.

फ़ुलोरा..चांदोबा चांदोबा

वय वर्ष दोन चालु झालं की मुलांना आकाश दिसायला लागतं म्हणजे खर्‍या अर्थाने..वरून जाणारी विमानं आणि पक्षी पहिले दिसतात पण घरी जर आजी असेल तर ती रात्र झाली की नातवाला हमखास चांदोबा दाखवते आणि मग हा चांदोमामा पुढे संपुर्ण बालपणचा सवंगडी बनतो. आमच्याकडेही सध्या ही फ़ेज चालु आहे. त्यामुळे रात्री दूध प्यायचं नसलं किंवा झोपायला टंगळमंगळ झाली की आम्ही सरळ चांदोमामाला सांगतो आणि मग आमची बरीच कामंही होतात..फ़क्त सध्या जिथे आहोत तिथल्या हिवाळ्याचा एक मोठा प्रश्न म्हणजे इथे सारखं पावसाळी असतं आणि पाऊसही असतो. त्यामुळे आम्ही आपलं "चांदोबा चांदोबा कुठे रे गेला?"चा धोश लावतो..पण तरी तो असतो असं सांगुन ठेवलंय त्यामुळे आधी सांगितलेल्या प्रसंगी चांदोमामा खूप उपयोगी पडतो.

माझ्या लहानपणी हे गाणं आम्ही भावंडं रेडिओवर ऐकुन ऐकुन खूप म्हणायचो. त्यामुळे जसंच्या तसं लक्षात आहे. मला त्याची mp3 शोधायला खरं म्हणजे कंटाळा आला आहे. त्यात तिन्ही कडव्यांची चाल वेगवेगळी आहे त्यामुळे माझाही थोडा गोंधळ झाला आहेच पण पुन्हा रेकॉर्ड करायचा कंटाळा...फ़ॉर चेंज मी ते माझ्या बाळाला ऐकायला रेकॉर्ड केलं ते इथे उपलब्धही आहे. (पण आपल्या जबाबदारीवर ऐका ही तळटीप..)
अरे आणि हो हे गाणं आशा भोसले आणि वर्षा भोसले यांनी गायलंय हे माहित असेलचं पण ते ग.दि.माडगुळकरांनी लिहिलंय हे आताच मायाजालावर कळलं तर माझा आनंद अजुनच वाढलाय. त्यामुळे या महिन्यासाठी चांदोबाच गाणं सगळ्या बालदोस्तांसाठी आणि ज्यांनी हे त्यांच्या लहानपणी ऐकलं असेल त्या सगळ्यांसाठी....

चांदोबा चांदोबा भागलास का?
निंबोणीच्या झाडाखाली लपलास का?
निंबोणीचे झाड करवंदी
मामाचा वाडा चिरेबंदी

आई-बाबांवर रुसलास का?
असाच एकटा बसलास का?
आतातरी परतून जाशील का?
दूध अन शेवया खाशील का?

आई बिचारी रडत असेल
बाबांचा पारा चढत असेल
असाच बसून राहशील का?
बाबांची बोलणी खाशील का?

चांदोबा चांदोबा कुठे रे गेला?
दिसता दिसता गडप झाला
हाकेला ओ माझ्या देशील का?
पुन्हा कधी आम्हाला दिसशील का?

फ़ुलोरा...मी नाही अभ्यास केला

सध्या मुलांच्या पाठीवरचं अभ्यासाचं ओझं, मनावरचा ताण हे सर्व पाहिलं की खरंच वाटत नाही की अभ्यास न केल्याबद्दलचं एक बडबडगीत कधी काळी त्यांच्यासाठी लहानपणी म्हटलं जायचं..आमच्याकडे आई सध्या आरूषला जवळजवळ रोजच हे गाणं म्हणते. प्रत्येकवेळी थोडं थोडं वेगळं असतं. त्याने केलेली एखादी प्रगती, नाहीतर एखादा नवा शब्द, आवडता खाऊ, नातीगोती असं काही घालून रोजच वेगळं पण हवहवसं वाटणारं गाणं खास या महिन्यासाठीच्या फ़ुलोरा मध्ये लिहीलंय. मोठेपणी कदाचित मी अभ्यास केला नाही असं छान गुणगुणत सांगता येईल किंवा नाही येणार. सध्या मात्र तो या गाण्याची खूप मजा घेतोय. मोठं झाल्यावर पण काही वेळा अभ्यासाच्या ओझ्याने दबून गेलेल्या मुलांसाठी पण हे गाणं म्हटलं गेलं पाहिजे. मूळ गाणं, आणि त्याचे कवी माहित नाही पण हे खाली दिलं ते आमचं सध्याचं त्यातल्या त्यात जास्त वेळा म्हटलं जाणारं व्हर्जन आहे. गोड मानून घ्या.

घडाळ्यात वाजला एक
आईने केला केक
केक खाण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडाळ्यात वाजले दोन
बाबांचा आला फ़ोन
फ़ोन ऐकण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडाळ्यात वाजले तीन
शर्टाची हरवली पिन
पिन शोधण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडाळ्यात वाजले चार
दादाने केला हार
हार करण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडाळ्यात वाजले पाच
दीदीने केला नाच
नाच बघण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडाळ्यात वाजले सहा
मामा आला पहा
त्याला पाहण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडाळ्यात वाजले सात
आईने केला भात
भात खाण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडाळ्यात वाजले आठ
काकीने फ़ोडला माठ
माठ बघण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडाळ्यात वाजले नऊ
दारात आली चिऊ
चीची ऐकण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला

घडाळ्यात वाजले दहा
खिचडी केली पहा
खिचडी खाण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडल्यात वाजले अकरा, ची ची मारतेय चकरा
चकरा मारण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

घडल्यात वाजले बारा, पसारा झाला सारा
पसारा आवरण्यात एक तास गेला मी नाही अभ्यास केला.

फ़ुलोरा... असा होता गाव

सामान लावताना पुस्तकांच्या खोक्यात "फ़ुलोरा" दिसलं आणि लक्षात आलं अरे, आई आल्यापासुन आपण गाणी शोधत नाही आहोत. मागे मारे ठरवलं होतं की आपणही इथे एक गीतपुष्पांचा फ़ुलोरा मांडुया आणि एक आज्जी क्या आ गयी और गाने-वाने की छुट्टी...आता आज्जी आहे म्हटलं की बाळ झोपण्यासाठी पहिलं प्राधान्य तिलाच आणि तिची गाणी इतकी वेगवेगळी असतात की मग पुस्तकांची गरज लागत नाही. पण आता जास्तीत जास्त महिना आणि मग जाईल ना आज्जी. नंतर हे प्रकरण माझ्याचकडे येणार तेव्हा आताच तयारी केलेली बरी म्हणून मग उघडलं एकदाचं आणि ही एक मस्त कविता हाती लागली. खास छोट्या कंपनीसाठी. लिहिली आहे, पद्मिनी बिनीवाले यांनी.
"असा होता गाव"

एक होता हलवाई
त्याचे नाव दलवाई
बसल्या बसल्या दुकानात
खात राही मिठाई...

एक होता धोबी
रोज नवी खुबी
शर्ट नवा पॅंट नवी
घालून स्वारी उभी...

एक होता शिंपी
कापड घेई फ़ार
दिवाळीचे कपडे
शिमग्याला तयार...

एक होता गवळी
पाणी घाली दुधात
म्हैस फ़ार पाणी पिते
अशा मारी बात...

असे होते लोक आणि
असे होते गाव
राजा होता असातसा
माहित नाही नाव...

फ़ुलोरा अ आ ई!

गेले काही दिवस हे पुस्तक हरवले होते अर्थात घरातल्या घरात; पण शोधायला मुहुर्त सापडत नव्हता. अखेर मागच्या पोस्टवर अश्विनीने तंबी दिल्यावर नेमकं सापडलं एकदाचं. आज सकाळच्या डाकेनं आलेल्या इ-पत्रात नेमकं बाळं आणि कुत्रा यातलं साम्य दाखवलं होतं आणि हे बडबडगीत आजचं वाचलं जाणं असा योगायोग आहे की म्हटलं लिहुचया आता ब्लॉगवर ही छोटी आठवण.

लहान मुलांना लिहावाचायला कधी शिकवतात (म्हणजे प्रत्यक्ष शाळेआधी) माहित नाही. पण इथल्या वाचनालयात मुलांना अंक ओळख चालु केली आहे. आता इथे आई आल्यानंतर तीसुद्धा घरी A - Z चे ब्लॉक्स कधीतरी वेळ काढायला म्हणून वाचुन घेते. बरोबरीने आताच अ आ ई पण सुरु करावी का??
राहिली गोष्ट पाळीव प्राण्यांची या अमेरिकन लोकांचं कुत्र्या-मांजरांचं प्रेम जरा जास्त आहेच ना! तशी ती लोकं अगदी सख्ख्या मुलासारखं त्यांच्याशी बोलताना, त्यांच्यावर ओरडताना मी खूपदा पाहिलंय. म्हणजे पुष्कळ्वेळा मी आरुषला घरात चल म्हणून ओरडायला आणि शेजारचा रायन त्याच्या रॉक्सीवर खेकसताना एकदमच दिसतो....पण मी म्हणणार नाही हं की मुलं म्हणजे जणू पाळीव प्राणी कधी कधी मोह होतोही विशेष करुन या वयात जेव्हा ती सारखं सारखं आपल्या पायाशी घुटमळत असतात आणि आपल्या बर्याच गोष्टी ऐकतात पण तरी त्यांना थेट पाळीव प्राणी ...ही...ही...ही.....
ती सकाळची मेल आणि कविता खाली दिली आहे.
Life really boils down to 2 questions....
1. Should I get a dog??

OR........
2. should I have children??


मोत्या शीक रे अ आ ई
सांगूं कितीतरी बाई ॥

दादा आई म्हणताती,
अ आ इ ई कठिण किती
तुजला कधी न येईल ती;
म्हणु दे कोणी काही
शीक रे अ आ ई.

यू यू ये ये जवळ कसा,
गुपचूप येथे बैस असा,
ऐक, ध्यान दे, शीक तसा;
धडा पहिला घेई
शीक रे अ आ ई.

म्हणता तुजला येत नसे,
शिकविन तुज येईल तसे,
अ आ इ ई भुंक कसे;
कां रे भुंकत नाहीं?
शीक रे अ आ ई.

फ़ुलोरा... छोट्यांसाठी पण चारोळीच

लेकाला सारखं इथल्या लायब्ररीत नेताना लक्षात आलं कळत नकळत नर्सरी राइम्सकडे तो जास्त ओढला जातोय. खाता-पिता तिथल्या कविता साभिनय म्हटल्या की स्वारी खुश असते. म्हणजे त्यात काही वैट नाहीये. तेही शैक्षणिक आहे पण नकळत आपण आपल्या गाण्यांना विसरतोय की त्याच मार्केटिंग कमी पडतय असं होऊ नये म्हणून शेवटी आज बरेच दिवसांनी "फ़ुलोरा" हातात घेतलंय. ’मी माझा’ मुळे चारोळी प्रसिद्ध झाल्या असं बर्याच जणांना वाटतं पण मी म्हणते खोटं आहे. त्या आधीच फ़ेमस होत्या. लहान मुलांची कितीतरी गाणी म्हणजे चारोळ्याच आहेत.
बघा ना छोट्यांना चारोळी आणि ज्यात खूप अभिनय करता येईल असं काही तर हवं नाही का? मी तर माझ्या पद्धतीने खूप सारी गाणी रिमिक्स पध्दतीने म्हणते. म्हणजे जी ओळ त्याला आवडत असेल ती वेगवेगळ्या चालीत आणि आवाजात म्हणजे तेवढाच तोंडाचा आ जास्त वेळा होतो आणि दोन घास जास्त पोटात जातात :)
असो. तशी गाणी अशी शोधली की सापडत नाहीत. पुन्हा बालवर्गात जावं लागणार असं दिसतंय. तसही माझं शालेय शिक्षण मराठीत झाल्यामुळे किंडरगार्टन सध्या चालु आहेच. दुसरीकडे बालवर्गपण रिपिट करते. म्हणजे मग कुठेच कमी पडायला नको. असो. एक-दोन छोट्या इथे देतेय. वय वर्ष एकसाठी चारोळीच बेश्ट.

१. मनिमाऊ मनिमाऊ
नेहमीच तुला हवा खाऊ
उठता-बसता गुरुगुरु
म्याव म्याव सदा सुरु

२. गरगर फ़िरुनी दमला भोवरा
मनात म्हणाला थांबु का जरा
पण एका पायावर उभं कसं राह्यचं
सारखं डोकं खाली जायचं.

आणि आपलं ऑल टाइम हिट...हॉल ऑफ़ फ़ेममध्ये कध्धीच गेलेलं

३. ये रे ये रे पावसा
तुला देतो पैसा
पैसा झाला खोटा
पाउस आला मोठा

फ़ुलोरा... एक होती कोकिळा

मागं लिहिल्याप्रमाणे पुन्हा एकदा फ़ुलोरामधुन अजुन एक कविता...उर्फ़ नवबालकविता. सारेगम लिटिल चॅम्प्स नंतर काही अतिउत्साही पालकांनी जर आपल्याही मुलाने गाणी गावीत म्हणून आग्रह चालु केला असेल तर त्यावर उतारा चांगला आहे.आजकाल गाण्यांचा स्टॉक कमी पडतोय आमच्या चिरंजीवांना त्यामुळे सर्व प्रकारच्या कविता वापरुन पाहातोय. या कवितेच्या कवयित्री आहेत सुनीता नागपूरकर.

एक होती कोकिळा
गोड तिचा गळा
पण गायचा करी कंटाळा
खेळाचा लागला तिला लळा ॥
आईला पंसंत पडेना चाळा
म्हणून शिक्षा केली तिला
उंच शेंड्यावर उभी केली
पंखावर चरारुन डाग दिला ॥
मग लागली भोकाड पसरुन रडायला
रडता-रडता म्हणते कशी आईला
लतादिदीच्या घालणार असशील क्लासला
तरच शिकेन मी गायला ॥

फ़ुलोरा...गाई पाण्यावर

मागे एका कम्युनिटीवर "गाई पाण्यावर काय म्हणून आल्या" कविता शोधत होते. एक दिवस फ़ोन करुन बाबांनापण विचारलं. माझी भाचे कंपनी आणि मुलगा यांना झोपवण्यासाठी बाबा नेहमी म्हणत. आता इथे तेच गाणं पुन्हा मुलाला झोपवण्यासाठी हवं होतं पण बाबांच्या लक्षात आलं की त्यांनाही फ़क्त दिड कडवं येतं. मला वाटतं तेवढं होईपर्यंत मुलं झोपत असावी म्हणून पुर्ण कवितेची कमी भासली नसावी. पण सहज बाबा म्हणाले की बघतो मी कुठं मिळतं का ते. आणि आता आरुषच्या पहिल्या वाढदिवसाच्या निमित्ताने त्यांनी एक कवितांचं पुस्तक "गीतपुष्पांचा फ़ुलोरा" माझ्याकडे पाठवलं त्यात या गाण्यासाठी खूणेचं पिंपळाचं पानही आहे.
खरंच ज्यांना जुन्या कवितांची आवड आहे त्यांच्यासाठी एक छानच सोय केली आहे श्री. सुनिल नाटेकर यांनी. पुस्तक चाळताना सहज वाटलं की यातल्या बर्‍याच कविता आपल्या आठवणीतल्या आहेत. मग त्याची एक ब्लॉग वर ऊजळणी का करु नये? म्हणून विचार करतेय अधून मधून आपल्या आवडत्या कवितांचा एक फ़ुलोरा मांडुया. कसं? फ़ुलोरा म्हणजे "पुष्पगुच्छ" हा अर्थही मला खूप आवडलाय.
कवी "बी" यांची "माझी कन्या" ही कविता तिसरी-चौथीत असेल. सर्व कडवी नव्हती आणि पुस्तकापेक्षा जास्त कडवी ओरकुटवर मिळाली म्हणून सुरुवातीला पुस्तकातली आणि नंतर इतर अशी सर्व कडवी देऊन श्रीगणेशा करतेय. अशाच काही आवडीच्या, वेगळ्या कविता अधून मधून इथं मांडायचा विचार आहे.

माझी कन्या

गाई पाण्यावर काय म्हणुनि आल्या ?
का ग गंगायमुनाहि या मिळाल्या ?
उभय पितरांच्या चित्तचोरटीला
कोण माझ्या बोलले गोरटीला ?

उष्ण वारे वाहती नासिकात
गुलाबाला सुकविती काश्मिरात,
नंदनातिल हलविती वल्लरीला,
कोण माझ्या बोलले छबेलीला ?

तुला ’लंकेच्या पार्वती’ समान
पाहुनीया, होवोनि साभिमान
काय त्यातिल बोलली एक कोण
’अहा ! आली ही पहा, भिकारीण!’

रत्‍न सोने मातीत जन्म घेते,
राजराजेश्वर निज शिरी धरी ते;
कमळ होते पंकांत, तरी येते
वसंतश्री सत्कार करायाते.

पंकसंपर्के कमळ का भिकारी ?
धूलिसंसर्गे रत्‍न का भिकारी ?
सूत्रसंगे सुमहार का भिकारी ?
कशी तूही मग मजमुळे भिकारी ?

नेत्रगोलातुन बालकिरण येती,
नाच तेजाचा तव मुखी करीती;
पाच माणिक आणखी हिरा मोती
गडे ! नेत्रा तव लव न तुळो येती.

काय येथे भूषणे भूषवावे,
विविध वसने वा अधिक शोभवावे ?
दानसीमा हो जेथ निसर्गाची,
काय महती त्या स्थली कृत्रिमाची !

तुला घेइन पोलके मखमलीचे,
कुडी मोत्यांची, फूल सुवर्णाचे,
हौस बाई ! पुरवीन तुझी सारी,
परी आवरि हा प्रलय महाभारी !

प्राण ज्यांच्यावर गुंतले सदाचे,
कोड किंचित पुरविता न ये त्यांचे;
तदा बापाचे ह्रदय कसे होते,
न ये वदता, अनुभवि जाणती ते !

देव देतो सद्‌गुणी बालकांना
काय म्हणुनी आम्हास करंट्याना ?
लांब त्याच्या गावास जाउनीया
गूढ घेतो हे त्यास पुसोनीया !

"गावि जातो," ऐकता त्याच काली
पार बदलुनि ती बालसृष्टि गेली !
गळा घालुनि करपाश रेशमाचा
वदे "येते मी" पोर अज्ञ वाचा !

-------------------------------------------

शुभ्र नक्षत्रे चंद्र चांदण्याची
दूड रचलेली चिमुकली मण्यांची
गडे ! भूईवर पडे गडबडून,
का ग आला उत्पात हा घडून ?

मुली असती शाळेतल्या चटोर;
एकमेकीला बोलती कठोर;
काय बाई ! चित्तांत धरायाचे
शहाण्याने ते शब्द वेडप्यांचे !

बालसरिताविधुवल्लरीसमान
नशीबाची चढतीच तव कमान;
नारिरत्‍ने नरवीर असामान्य
याच येती उदयास मुलातून.

भेट गंगायमुनास होय जेथे,
सरस्वतिही असणार सहज तेथे;
रूपसद्‍गुणसंगमी तुझ्या तैसे,
भाग्य निश्चित असणार ते अपेसे.

लाट उसळोनी जळी खळे व्हावे,
त्यात चंद्राचे चांदणे पडावे;
तसे गाली हासता तुझ्या व्हावे,
उचंबळुनी लावण्य वर वहावे !

गौरकृष्णादिक वर्ण आणि त्यांच्या
छटा पातळ कोवळ्या सम वयांच्या
सवे घेउनि तनुवरी अद्‌भुतांचा
खेळ चाले लघु रंगदेवतेचा !

खरे सारे ! पण मूळ महामाया
आदिपुरुषाची कामरूप जाया
पहा नवलाई तिच्या आवडीची
सृष्टीशृंगारे नित्य नटायाची.

त्याच हौसेतुन जगद्रूप लेणे
प्राप्त झाले जीवास थोर पुण्ये;
विश्वभूषण सौंदर्यलालसा ही
असे मूळातचि, आज नवी नाही !

नारि मायेचे रूप हे प्रसिद्ध,
सोस लेण्यांचा त्यास जन्मसिद्ध;
तोच बीजांकुर धरी तुझा हेतू,
विलासाची होशील मोगरी तू !
----------------------------------