Thursday, June 8, 2017

दोन लक्ष आभार

लिहायचं असतं पण नेमक्या वेळी हातात लेखणी (अर्थात इलेक्ट्रॉनिक) नसते आणि मग तो विषय मनातच राहून जातो. मी स्वतः माझे जुने पोस्ट्स आठवण येते तेव्हा वाचत असते. त्यावेळी वाचकही जुने लेख वाचतानाची नोंद दिसते. अशावेळी काही तरी नवीन लिहायला पाहिजे असं नक्की वाटतं पण अर्थात त्यावेळी काहीच सुचत नाही.

माझी जशी आजकाल मी कितपत सतत लिहू शकेन याची अपेक्षा नाही तसंच इथे सारखं कुणी वाचत राहील ही देखील नाही. आज एक जुनी पोस्ट वाचताना लक्ष गेलं आणि वाचकांचा काटा टन लाखांच्या पुढे गेलाय हे चटकन ध्यानी आलं.

खरं सांगायचं तर जेव्हा या ब्लॉगरुपी गप्पा मी मारायला घेतल्या तेव्हा खरंच कुणी वाचेल आणि त्याउपर कौतुक करेल हे मला वाटलं नव्हतं. मी माझ्यासाठी लिहीत राहिले आणि जे काही थांबे घेतले तेही माझ्याचसाठी. तरीही वाचकांचा इथला सहभाग अमुल्य आहे. त्यांच्या प्रतिक्रियांनी माझा लिहायचा हुरूप वाढला आहे. थेंबे थेंबे तळे साचे या उक्तीप्रमाणे गेले जवळजवळ नऊ वर्षे या ब्लॉगवर जमेल तसे लिहत गेले आणि आपण वाचत गेलात. आपली दोन लक्ष पावले इथे उमटली त्याबद्दल जाहीर आभार मानण्यासाठी ही पोस्ट. आशा आहे की मी अजून इथे लिहीत राहीन आणि आपण वाचत राहाल.
                                                      दोन लक्ष धन्यवाद.

Thursday, April 6, 2017

ऐ मौत होगा तुझे भी फक्र अभी Thanks to the anonymous Organ Donor

मागच्या वर्षी जूनमध्ये खेळताना दुखावलेला गुढघा घेऊन नवरा घरी आला आणि हे प्रकरण कितपत त्रास देणार आहे याचा मी अंदाज घेत राहिले. तसं वरवर पाहताना तो ठीक होता पण आतले स्नायू पुन्हा नीट करणं भाग होतं. यथावकाश ती सर्जरी प्लॅन झाली.

मायाजालाच्या रूपाने जास्तीची माहिती घेऊन जेव्हा आम्ही शेवटी ऑपेरेशन रूममध्ये गेलो तेव्हा त्याच्यासाठी रोपण म्हणून स्वतःचा लिगामेंट किंवा एखाद्या डोनरचा लिगामेंट असे दोन पर्याय होते.

स्वतःचा लिगामेंट घेणे म्हणजे दुसऱ्या मांडीवरती जखम. आमच्यासाठी अशा परक्या देशात फारशी सपोर्ट सिस्टीम नसताना ही जास्तीची जखम महाग पडेल का असा विचार करून  आणि अर्थात आमच्या डॉक्टरच्या सल्ल्याने आम्ही लगेच रोपण करायचा पर्याय निवडला. त्या अनामिक शक्तीवर विश्वास ठेवून मी एकीकडे काम करत राहिले आणि दुसरीकडे डॉक्टर त्यांचं काम करत राहिले. 

मला काहीवेळा या फ्री कंट्रीमध्ये तुम्हाला जरा जास्तच लवकर फ्रीडम देतात असं वाटतं. विशेष करून आजाराच्या बाबतीत. सगळी इन्शुरन्स नावाच्या मोठ्या आम्हा सध्या माणसांच्या आवाक्यात नसलेल्या राक्षसाची कृपा. तर आमचा पेंशट जागा झाल्यावर चला आता घरला जा अशी एकंदरीत तयारी दिसली आणि डिस्चार्ज पेपर देताना मला नर्सने एक लिफाफा दिला. 

कुणाचा तरी इहलोकाचा प्रवास संपला होता पण त्यांच्या नातेवाईकांनी त्यांची शेवटची इच्छा म्हणा किंवा कदाचित स्वतःहून ऑर्गन डोनेशन केलं होतं. त्या कागदावर एका संस्थेच्या नावावर आपण आभार प्रदर्शनाचं कार्ड पाठवावं याची सोय केली होती. खरं हा भला आत्मा कोण आणि आम्ही हे दान स्वीकारणारे कोण हे आम्हा दोन कुटुंबाना कधीच कळणार नाही. पण हे आभार मला त्या कुटुंबालाच नाही तर माझ्यातर्फे आणखी काही जणांपर्यंत पोहोचवायचे आहेत. म्हणून हा पोस्ट प्रपंच. 

अवयवदानाविषयी समाज जागृत व्हावा म्हणून एक फिल्म निर्माण केली आहे; तिचं नाव आहे "फिर जिंदगी". यु ट्यूबवर संपूर्ण फिल्म उपलब्ध आहे. या लिंकवर ती नक्की पहा. मी ही फिल्म आई-बाबांबरोबर पहिली आणि नकळत बाबा म्हणून गेले की त्यांना देहदान करायची इच्छा आहे. मी चमकून आईकडे पाहिलं पण तिची यासाठी तयारी दिसली नाही. तर याबाबतीत कायद्याने कागदपत्र केली तरच ते निदान भारतात तरी शक्य आहे असं मला कळलं. बाबांचं माहित नाही पण माझं ऑर्गन डोनेशन मी माझं पहिलं ड्रायवर लायसन्स आलं तेव्हापासून करून ठेवलं आहे. आता नवऱ्यानेही त्याच्या लायसन्सला ते जोडलं आहे.

या चित्रपटाच्या आणि आमच्या अनुभवाने मला तरी याचा चित्रपटात एक वाक्य आहे ते पुन्हा इथे  टाकावंसं वाटतं ते म्हणजे हे असं एक दान आहे, मरणालादेखील अभिमान वाटेल. "ऐ मौत होगा तुझे भी फक्र अभी" चित्रपट नक्की पहा आणि या विषयाचा विचार करा.

मला आज या पोस्टच्या निमित्ताने त्या अनोळखी आत्म्याचे जाहीर आभार मानायचे आहेत. #AparnA

Wednesday, March 8, 2017

ती आणि मी

जसजसं वय वाढतंय तसतसं काम करायची शक्ती वाढावी म्हणून जमेल तसं जिममध्ये जायचा मी प्रयत्न करत असते. जेव्हा सकाळी कामावर लवकर उठून जावं लागे तेव्हा घरची जबाबदारी बाबावर टाकून अगदी सहा वाजतादेखील मी तिथे दाखल झाली आहे. अशावेळी जायचा मुख्य फायदा म्हणजे जवळजवळ कुणीच आलेलं नसतं. आपली गाण्याची प्लेलिस्ट मोठ्याने लावली तरी डोळे मोठे करणारं कुणी नसणार असतं. किंवा शांततेनं दिवसाची सुरुवातही करता येते.

माझ्या वेळेत थोडंफार इथं तिथं होई. पण बरेचदा माझं आटपेस्तो एक तीन चार जणींचा ग्रुप धावून परत लॉकर रूममध्ये मला भेटे. माझी त्यांची ओळख हाय हलोच्या पुढेही गेली. पाश्चात्य देशात लॉकररूममध्ये दिगम्बर अवस्थेत या ग्रुपला पाहताना मला खर तर आता नजर मेल्यामुळे म्हणा किंवा इतका व्यायाम केल्यावर थोडा वेळ असाही काढला म्हणून काय त्यात याची सवय झाली असल्यामुळे म्हणा काही गैर किंवा लाजिरवाणं वगैरे वाटत नाही. उलट आपल्या शरीराला इतकं आपलंसं म्हणून सहज वावरणाऱ्या या बायका मला  योग्य वाटतात.
माझ्याशी त्यांच्यातली एक नेहमी बोले. नेहमीचंच रुटीन बोलणं पण तिने मला तिथे त्या पाचेक मिनिटात एकटं पडू दिलं नाही. आम्ही सर्व त्या क्षणापुरता एकमेकींच्या मैत्रिणी होत असू. या मैत्रीला आणि आम्हाला नावाची गरज नसे.

मागच्या वर्षी मी मध्ये एक वेगळं जिम सुरु केलं होतं. तिथला योगाभ्यास मला आवडत असे फक्त हे जिम थोडं महाग होत आणि नंतर कॉस्ट कटिंगच्या आमच्या दिवसात आम्ही पुन्हा जुन्या जिमवर सेट झालो. तर तिथे एका योग करताना मला "ती" दिसली. साधारण ५५ च्या आसपास वय असेल पण शरीरयष्टी कमनीय आणि योग करतानाचा फिटनेसही अगदी बरोबर. आम्ही हसलो पण तिने नक्की मला ओळखलं का हे मला माहीत नव्हतं. तसंही येत जात कितीतरी अनोळखी व्यक्ती सहजगत्या हाय करून जातात म्हणा.

मग माझं ते जिम सुटलं आणि सकाळी जिमला जायची वेळी मी थोडी उशिरा केली म्हणजे मुलांबरोबर वेळ मिळेल. त्या दिवशी मी थोडी लवकर आणि "ती" थोडी उशिरा असा एक योगायोग आला. मग मी तिला त्या जुन्या जीबद्दल विचारून माझा जुना प्रश्न निकालात काढला. तिने मला तिथेही ओळखलं होत आणि तिनेही काटकसर करायच्या दिवसात ते जिम सोडून दिलं होतं. आज त्यांचा मोठा ग्रुप नव्हता आणि लॉकर रूममध्ये आम्ही दोघीच होतो.

तिला बोलताना दिगंबरावस्थेत जास्त मोकळं वाटत असावं त्यामुळे बोलता बोलता ती माझ्या जवळ आली आणि माझे डोळे एकदम उघडले. तिचे दोन्ही स्तन रोपण केलेले होते. जगाचं आणि बरेचदा स्त्रीचं सुद्धा ज्या अवयवामुळे जास्त लक्ष वेधलं असतं तिला ते नव्हतंच. ते स्वीकारून तिने ज्या उमेदीने बाकीच्या शरीराच्या फिटनेसवर लक्ष केंद्रित केलं होतं त्याला मी मनातल्या मनात सलाम केला.

याआधी या संपूर्ण गृपबद्दल वाटणारा अभिमान आज काकणभर जास्त वाढला. अशा कितीतरी स्त्रिया ब्रेस्ट कॅन्सरशी सामना करत असतील आणि तरी आपलं रोजचं रुटीन टिकवत असतील. त्यांनी शरीर झाकलं की आपण त्यांना नॉर्मलच समजून त्यांच्याशी वागतो, तुलना करतो. कधीतरी आपण कपड्याआतली त्यांची वेदना पहिली तर त्यांचे हसरे चेहरे आपल्याला बरंच काही शिकवून जातील.


आजच्या जागतिक महिला दिनानिमित्त  "ती" आणि अशा अनेक स्त्रियांना माझे कोटी कोटी प्रणाम.
 

Monday, February 13, 2017

कांच पे दिल आ ही गया

सध्या सगळीकडे दिलाची चर्चा सुरु झालीय. फेब्रुवारीमध्ये जर दोघांचा एकत्र फोटो टाकला नाही तर फाऊल मानला जातो म्हणून एक दिवस आधीच आमचा फोटो प्रोफाईलला लावायचं प्रथम कर्तव्य मीदेखील पार पाडलंय. पण यार हे एक दिवसाचं आणि एकाच प्रकारचं प्रेम वगैरे मानणारी माझी पिढी नाही.

भटकंती हे माझं खरं प्रेम आहे (एकटीने आणि त्याच्याबरोबर देखील :) ). एकेकाळी (म्हणजे अगदी मागच्या वर्षापर्यन्त) फिरस्तेगिरी करता करता खरेदी हे पण एका बाजूला प्रेमाने करत होते. आता अचानक विरक्ती वगैरे आली नाही पण काही कारागीर जी काही कला निर्माण करून ठेवतात, त्याला आपण कितीही पैसा दिला तरी त्यांची बिदागी देऊ शकत नाही असं काहीवेळा वाटायला लागलं. अशावेळी एक मधला मार्ग मिळाला तो म्हणजे त्यांच्या अनुमतीने त्या कलेचे फोटो काढायचे आणि शॉपिंग वगैरे करायचं वारं शिरलं तर सरळ फोटो पाहत बसायचं.

आज असेच जुने फोटो पाहताना आमच्या पहिल्या अलास्का फेरीमध्ये एका बंदराला जहाज लागलं तिथे एक छोटी टूर केली होती त्यातल्या एका थांब्याजवळ एक कलादालन होतं. तिथे मिळालेले हे काचकलेचे काही नमुने. हे संपूर्ण दुकानच घेऊन घरी जावं इतके सुंदर आकार आणि रंग त्यांच्याकडे होते. नंतर आमच्या ओरेगावच्या समुद्रकिनारी ग्लास ब्लोईंगचं प्रात्यक्षिक पाहताना हे महाकठीण काम आहे हे लक्षात आलं.

तर अशी ही कला आपण काय पैसे देऊन विकत घेणार? त्या गरम भट्टीत डोकं थंड ठेवून काम करणाऱ्या कलाकारांसाठी व्हेलेंटाईन दिवसही कामाचा असणार. मी मागे एक काचेची बाटली पुन्हा चेपवून त्यावर मणी वगैरे लावून सजवलेलं ताट विकत घेतलं होतं; जे घरच्या साफसफाईत तुटलं. त्यानंतर मी मनमोकळेपणाने अशा चित्रांचा आधार घेते. यात एक ट्रेनचं एक अतिशय सुंदर ग्लास मॉडेल सहाशे डॉलरला पाहिलं तर मी फोटो का काढते हा प्रश्न कुणी मला नक्कीच विचारणार नाही. हजारो ख्वाहिशें मधली ही स्वतः ग्लास ब्लो करायची ख्वाईश ते प्रात्यक्षिक पाहिल्यावर लगेच विरून गेली हे वेगळं सांगायला नकोच.

तर माझ्या काचेवरच्या प्रेमाखातरची, प्रेमदिवसाच्या निमित्ताने आठवलेली ही चित्रगंगा. आखिर कांच पे दिल आ ही गया. यंजॉय :)












#Aparna #FollowMe

Saturday, February 4, 2017

Genius is when to know to (Re)start

२०१६ माझ्यासाठी एक प्रकारचं निरोपाचं वर्ष ठरणार, अशी सगळी लक्षणं शेवटच्या तिमाहीत दिसायला लागली होती. कामाच्या जागी श्रेय कमी, अपेक्षेचा महापूर, त्यामुळे झालेली तब्येतीची हेळसांड आणि त्याचा सरळ सरळ परिणाम घरच्या मंडळींवर दबाव येणे. आता इतक्यात मायदेशवारी केवळ ज्येष्ठ नागिरकांची आरोग्यतक्रार आल्यामुळे आयत्यावेळी उड्डाण कराव अशा प्रकारे अगदी शेवटच्या क्षणी स्वतःचा एकमेव ब्रेक रद्द करून जाऊन आलेली. या सर्वातून सही सलामत वाचताना ब्लॉगलाच निरोप द्यावासा वाटणं साहजिकच आहे. शिवाय जे लिहिलं आहे त्यापेक्षा काही वेगळं सांगायचं आहे असं वाटत नसायचं त्यामुळे सगळ्यात पहिले तर त्याच त्या जुन्या लिंकांची पिंक टाकायला सुरुवातही केली. एकदाचं मागचं साल संपलं आणि या आठवड्यात परत च्यामारिकेत आले. सुदैवाने टाके कुणाची सर्जरी वगैरे न होता गोळ्या-औषधं असं शेपटावर निभावलं आणि इथल्या त्या सुरुवातीच्या विचित्र शांत पोकळी दिवसांचा सामना करताना काल  ताईच्या सल्ल्याने आणि जेटलॅगदेवाच्या तावडीत सापडू नये म्हणून "डियर जिंदगी" नावाचा चित्रपट पाहिला. 
चित्रपट हा विषय माझ्या ब्लॉगसाठी वावडा नाही पण अनेक दिग्गज लोकांनी त्यावर टिपणी करून झाली असणार म्हणून ही पोस्ट त्यातलं वाक्य उचलून थोडं त्याला "माझिया मना"पण बहाल केलय म्हणून नामोल्लेख. शिवाय आपण भारतीय लोकं मुदलात डॉक्टर वगैरेंना असंख्य दोष देऊ, शंभर वैद्य करू, तरी आपल्याला बरं वाटणार नाही पण तोच डॉक्टर बॉलीवूड रूपाने अवतरला तर काय म्हणावं महाराजा? त्याचे गोडवे गागळ्याचा खरा डॉक्टर गाठावा लागेल अशी अवस्था. तर माझा आपला बुडत्याला काडीचा आधार. 
ऑगस्ट पासून या ब्लॉगवर इकडची काडी तिकडे झाली नाही पण बया ब्लॉगच्या फेसबुकवर बागडतेय एक म्हणे नेम टॅग आहे #AparnA नावाचा त्याबद्दल काहीबाही लिहिते. हे काही गौडबंगाल वगैरे नाही. याला आजकालच्या भाषेत life अर्थात "जीवन" ऐसे नाव आहे. आता लेखणी उचलेपर्यंत मध्ये काय घडलं याची जंत्री नाही देणार पण एक परामर्ष घेऊन सुरुवात करीन म्हणते. 
आपली सर्वांचीच "रोजमर्रा कि जिंदगी" कुठल्यातरी रुटीन किंवा काळात अडकली असते तशीच माझीही. माझे ठरलेले तीन-चार स्तंभ आहेत; महत्वाचं स्थान माझं कुटूंब, माझी पिल्लं हे असायला हवं, त्यांनतर माझी नोकरी आणि त्याचबरोबरीने माझ्याबरोबर गेली तेरा वर्षे हवी तेव्हा हवी तशी साथ करणारे पालक आणि अर्थात नंतर माझे छंद, ब्लॉग इ. अशी उतरती भाजणी असायला हवी. पण मी शेवटच्या त्रिसत्रात इतकं काम केलं आणि त्यातच गुरफटले की बाकीचे स्तंभ हळूहळू माझ्यापासून लांब गेलेच पण मी स्वत:च्याच तब्येतीची हेळसांड करून घेतली. माझ्या पालकांना ज्या तक्रारी सत्तरीत सुरु झाल्या त्यांची शिकार मी चाळीशीतच झाले. हे सगळं इतकं कॉमन आहे म्हणे की जेव्हा मी हे खाजगीत नवऱ्याला सांगितलं तर तो म्हणाला काही नवीन सांग. कामाच्या ठिकाणी प्राधान्य द्यायचं मुख्य कारण माझं एक छोटं स्वप्न साकारायची संधी माझ्या अमेरिकन साहेबाने मला दिली होती. हे स्वप्न होतं माझी कर्मभूमी आणि जन्मभूमी जोडायच्या शृंखलेतली महत्वाची कडी किंवा खरं सांगायचं तर हे झाड लावायची कल्पनाच माझी. माझ्या पेट्रिऑटिक साहेब, त्याचा साहेब आणि एकंदरीत मालकवर्ग यांच्याकडे ही संकल्पना गली उतरवताना माझे तीन-चार महिने तरी खपले होते आणि या वृक्षाने मूळ धरलं तसं मी ज्यांच्यावर विश्वासाने काम सोपवलं होतं त्यांनी पाठीत खंजीर खुपसला, माझं मन कळवळलं पण कॉपोरेटच्या जंगलात सिंह राजा असतो. तिथे या वाघाच्या बच्चीचं किती चाललं या विषयावर मी लिहिणार नाही. ते ज्याचं त्याने समजून घ्यायचं. त्याचवेळी माझ्या आधीच त्रस्त शरीराने मनाची साथ दिली आणि तब्येतीचा बिगुल वाजला. माझ्याच्याने झेपेल तितकं काम करून मी माझंच पाऊल विचारपूर्वक मागे घेतलं. पण हा निर्णय होईपर्यंत होरपळलं ते माझं कुटुंब आणि ज्यांना काडीचा फरक पडला नाही ते अर्थात कामापुरते असणारे असे महास्वार्थी लोकं. मग वरती म्हटलं तसं मलाच उपरती झाली आणि माझा मीच एक एक निरोप घ्यायचं मनात ठरवलं. 
ही पोस्ट मी माझ्या यावेळच्या जेटलॅगमध्ये लिहितेय, हे चांगलं की वाईट, माहीत नाही; पण मागचं धडा शिकवून जाणारं वर्ष आणि २०१७ च्या सुरुवातीलाच थोडंफार आजारपण या सर्व पार्श्वभूमीवर हळव्या मानाने लिहिलेलं कितपत खरं ठरतं माहित नाही पण तेव्हा नाही तरी आता एक आढावा घ्यावासा वाटला. आता याच पार्श्वभूमीवर "डियर जिंदगी" नावाचा चित्रपट पाहिला. "शारुख आणि आलिया" दोघे भोगासी आलीये तरीही पाहिला. "दंगल"पाहताना गाढ झोपणाऱ्या व्यक्तीने खरं तर कुठलेच चित्रपट पाहू नये (ए कोण ते  जेटलॅग म्हणतंय :) )  आणि कुठल्याही चित्रपटाचा उल्लेख करू नये असे म्हणतात तरी पहिला आणि तरी मताची पिंक टाकतेय. ("पिंक" चित्रपट नंतर पाहणार आहे आणि प्रॉमिस त्यावर काहीही लिहिणार नाही कारण तेही दिग्गज लोकांनी टिम्ब टिम्ब टिम्ब ... )  तर हा चित्रपट पाहून मला माझ्यासाठी लेखनथेरपीची एकदम आठवण झाली. यात एक वाक्य आहे "Genius is when to know to STOP". मला यात थांबला तो संपलाची लक्षणं तर वाटलीच पण त्याचवेळी कुठे स्टॉप मारलाय हे आठवलं. चित्रपटाबद्दल अनेकांनी उत्तमोत्तम लिहून झालं आहे. मी काही वेगळं सांगायचं प्रश्नच नाही. माझं निरीक्षण इतकंच आहे कि तसं पाहायला गेलं तर हे कामाचं न  पेलणारं ओझं/ दडपण, मुलं मोठी करायची चिंता आणि त्याचवेळी घरातील ज्येष्ठांची आजारपणं, हे माझ्या पिढीतील सगळ्यांच्याच वाट्याला आलंय. जीवनाची ही नवीन व्याख्या आहे. त्याचवेळी इतर काही मैत्रिणींप्रमाणे मीही माझ्या चाळीशीचे प्रश्न घेऊन जातेय. यातलं काहीही मी बदलू शकणार नाही. मग का थांबा? why say STOP? निदान ब्लॉगवर तरी. 
 पुन्हा एकदा इतकंच सांगायचं आहेकी हे स्वैर आणि बदलणारे विचार सांगायचं माझं हक्काचं व्यासपीठ असल्यामुळे, मी, माझ्या पद्धतीप्रमाणे लिहिणार. फुकट/विकत कसं हवं ते तुम्ही वाचा. पण त्याचा अर्थ लावताना किंवा आपल्या व्यक्तिगत आयुष्याशी संबंध जोडताना शंभरवेळा विचार करा. 
या सालात पुन्हा एकदा जोमाने लिहायचा प्रयत्न आहे. त्यातलं हे पहिलं व्यक्त पुष्प. अव्यक्त भावना मांडता येतील का हे माहित नाही पण जे काही मांडावंसं वाटणार ते नक्की लिहिणार. म्हणून म्हणायचं  महाराजा "Genius is when to know to (Re)Start" जय हो ब्लॉगिंग :)
#AparnA Feb 1st 2017.
  

Saturday, August 13, 2016

संधी

मुलं जसजशी शाळेची भाषा शिकायला लागतात तसा त्यांचा मातृभाषेशी संपर्क कमी होतोय असं सध्या जाणवतंय. अर्थात त्यात त्यांचा किंवा आमचा कुणाचाच दोष नाही. त्यांच्या आसपास सध्या घरी सोडून इतरत्र मराठीचं वातावरण नसल्याने यावर फार काही उपाय नाही. घरी फक्त कानीकपाळी "मराठी बोला रे"चा ओरडा करणे हे मात्र आम्ही दोघ मायेने (?) करतो. 

त्यादिवशी घरी खेळायला एक मित्र असताना आमच्या संभाषणात थोडा ओरडा खायची वेळ आली तशी उगाच दया येऊन तेवढा एक भाग मी आरुषबरोबर मराठी मध्ये बोलले. शिवाय त्याच्या मित्रासमोर तो ओरडा खातोय हे मित्राला कळू न द्यायची दखल मी घेतेय हे सांगायला मी काही विसरले नाही. तेव्हा त्याला अर्थातच ते मी काही वेगळं किंवा त्याच्या फायद्याचं करतेय असं काही वाटलं नाही.

हा जो त्याचा मित्र आहे त्याची भारतीय वंशाची आई माझ्याच मुलांसारखी इथे वाढलेली आहे आणि बाबा अमेरिकन. या जोडप्याची आणि पर्यायाने त्यांच्या घरचीच भाषा इंग्रजी. त्याची आई केव्हातरी लहानपणी मातृभाषेत रस न दाखवल्याचं दुःख करते. तिला अर्थातच फक्त इंग्रजीच येते. 

काल अचानक याच मित्राची आठवण घरी कशावरून तरी निघाली आणि एकदम आरुषला हसायला आलं. मी विचारलं तेव्हाचा आमचा छोटा संवाद.
आरुष:   आई मी त्यादिवशी थोरिनच्या घरी गेलो तेव्हा त्याची आई त्याला एकदम जोरदार ओरडली.
मी:         बघ म्हणजे सगळे ओरडतात. (मी आपलं त्यातल्या त्यात स्वतःला जस्टीफाय करायचं सोडलं नाही)
आरुष:   हो सगळे ओरडतात (हेखिक्ककरून आणि दात दाखवून) पण थांब त्यात एक गम्मत झाली.
मी:         काय? (मनातल्या मनात एक धपाटा पण देतात का काय इथले पालक?)
आरुष:   ती ओरडली आणि मला सगळं कळलं कारण ती सगळं इंग्लिशमध्ये बोलत होती.
मी:        ओह
इथे दोघ पण मोठा पॉज.
आरुष:  आई तू तिला तिच्या मुलाला त्यांची भाषा शिकवायला सांगशील का? म्हणजे त्यादिवशी तू तो आपल्याकडे आला तेव्हा त्याला कसं कळलं नाही माझी आई मला ओरडते तसं मला पण कळणार नाही.

अर्थात घरी मराठी बोलायला हवं या माझ्या जुन्या कॅम्पेनला मार्केट करण्याची संधी काही मी सोडली नाही. तूर्तास घरी सगळ्यांनी विशेषतः शेंडेनक्षत्राने देखील आपसात मराठी बोलायचा फतवा आपोआप निघाला आहे. अर्थात लहान मूल आईबाबाने रागवलेलं जसं विसरतं तसं आणखी काही दिवसांनी इथल्या उन्हाळाच्या सुट्ट्या संपतील आणि शाळा सुरु झाली की हा फतवा विसरला जाईल हे भय आहेच. 



Wednesday, July 20, 2016

गुडबाय मॉसी पॅनकेक

मॉसी पॅनकेक हा माझी दोन्ही मुलं ज्या पाळणाघरात गेली, तिथे मागच्या मोठ्या यार्डात असणारा त्यांचा पेट ससुल्या. या पाळणाघरात महिन्याभराच्या बाळापासून पाच वर्षाच्या आतली येणारी मुलं त्यांचे वाढीचे टप्पे पूर्ण करून प्रिस्कूलमध्ये गेली की मग खऱ्या शाळेत केजीच्या वर्गात जायला तयार होईपर्यंत इकडे असतात. माझ्या धाकट्याचं इथलं हे शेवटचं वर्ष म्हणजे खरं सांगायचं तर ऑगस्टमध्ये आम्ही या सुंदर फॅसिलीटीलाच गुडबाय म्हणणार .मागे जानेवारीमध्ये ज्या फ्रोझन दिवसांचा उल्लेख झाला तेव्हा विंटर ब्रेकसाठी पाळणाघर बंद होतं आणि ती थंडी सहन न झाल्यामुळे मॉसी गेला. 

त्याच्यावर प्रेम करणाऱ्या छोट्या छोट्या मुलांना हे सत्य पचवण्यासाठी आधार देणाऱ्या आमच्या शिक्षकांची ही पोस्ट असं म्हटलं तर जास्त योग्य ठरेल. रोज त्यांच्याकडून येणाऱ्या इमेलमध्ये मी ही इमेल वाचली आणि हेलावून गेले. त्यांची परवानगी घेऊन आणि त्यांनीच दिलेले फोटो वापरून, त्यांनी केलेल्या डॉक्युमेंटेशनचा हा मराठी अनुवाद. यातलं माझा मुलगा ऋषांक हे नाव वगळता नावं आणि काही तपशील वगळला आहे. ही कहाणी शिक्षकांच्या शब्दात. 

८ जाने. २०१६
आमचा शाळेचा लाडका पेट मॉसी पॅनकेक मागच्या आठवड्यातली भयानक थंडी सहन करू शकला नाही. आज आम्ही मुलांना ही बातमी सांगितली आणि त्यांना काय झालं असेल त्याबद्दल चर्चा करायला वेळ दिला. आम्ही हा संवाद वर्गात असुरू केला आणि त्यांना काही सांगितले पण मुख्य करून आम्ही त्यांना काय म्हणायचं आहे ते ऐकलं. हा तो संवाद. 

शिक्षिका -  आम्हाला आज तुमच्याशी मॉसी पॅनकेकबद्दल काहीतरी बोलायचं आहे. 
बबलु -      तो मेला.  
ऋषांक -    तो मेला? 
शिक्षिका-    आपण  बाहेर त्याच्या घरी जाऊ या आणि त्याच्याबद्दल बोलुया. 
इला -        आपण आपली जर्नल्स घेऊन जायला हवं. 
रसेल-        मला वाटतं मॉसी पॅनकेक पिंजरा तोडून फेन्सवरून उडी मारून पळाला. 
चार्ली -       मग आपण त्याला शोधलं पाहिजे. 
शिक्षिका-    मुलानो आपण हे लक्षात ठेवलं पाहिजे की मॉसी पॅनकेक पळाला नाहीये. मुख्याध्यापिका बाईंनी त्याला पाहिलं आणि तो जिवंत नव्हता. 
इला-         तुला कसं माहित?
शिक्षिका-    तो त्याचे डोळे उघडत नव्हता, तो आता उड्या मारत नव्हता आणि तो काही खात-पीत नव्हता. 
रॉन-         तो खात नव्हता. 
सोनिका-    तो खात आणि पीत नव्हता. 
ऋषांक -   तो पुन्हा जिवंत होऊ शकेल का?
शिक्षिका-  जेव्हा कुणी मरून जातं आणि  खाणं बंद करतं, जेव्हा ते श्वास घेणं बंद करतात आणि हालचाल करत नाहीत, तेव्हा ते परत जिवंत होत नाहीत. 

त्यानंतर मुलांना आम्ही मॉसीचं रिकामी घर पाहायला बाहेर घेऊन गेलो. 

अनु -     तो कुठे गेला? तो हलत का नव्हता? तो मरून गेला होता का?
लॉय  -    जेव्हा तो श्वास घेत नव्हता तेव्हा तो कसा दिसत होता?
चार्ली -    मला मॉसीची काळजी वाटतेय. मला त्याची आठवण येतेय.
इला -     त्याला थंडी आवडत नाही. 
लॉय -    आपल्या बाईं कशा त्याला काढायला गेल्या?
रॉन -     मॉसी कुठे आहे? तो इथे का नाहीये?
ऋषांक -  मला वाटतं मॉसीला बर्फामुळे खूप थंडी वाजली. मला माहीत आहे थंडीमध्ये बर्फामुळे बनीजना खूप थंडी वाजते, ते बाहेर पडू शकत नाहीत आणि म्हणून ते मरून जातात. 
किरण -  मग आपण जसे गरम कपडे घालून बंडल अप करतो तसं ते का करत नाहीत?
एल्विन -  मला वाटतं मॉसी अंगावर बर्फ पडल्यामुळे मरून गेला. 
केंट -    मला वाटतं मॉसीच्या अंगावर तो राक्षस आला जो तुम्हाला श्वास घ्यायला देत नाही आणि तुमचं हृदय बंद पडतं. 
ऋषांक -  मला मॉसी परत जिवंत व्हायला हवा आहे. 

बाहेरून परत आल्यावर मुलांना त्यांच्या जर्नलमध्ये  मॉसीबद्दल काही न काही लिहायचे होते. कुणीतरी मॉसीसाठी चित्ररूपी गुडनाईट गाणं लिहिलं, कुणी तो जिवंत,आजारी आणि मरून गेलेला असा त्याचा जीवनप्रवास रेखाटला तर कुणी त्याला मुलं पाहायला जायची तेव्हा त्यांचा घोळका आणि त्यांच्याबरोबर एखादं मोठं माणूस  चित्र रेखाटलं. याचं एक प्रेझेंटेशन त्यादिवशीच्या इ-मेलने आम्हाला आलं. 






त्यादिवशी ऋषांक घरी आला आणि मी त्याच्याशी मॉसीबद्दल बोलले तेव्हा तो अगदीच भावूक झाला नाही असं नाही, पण त्याने ते स्वीकारलं होतं. मॉसी परत आला तर त्याला नक्की आवडलं असतं पण तो येणार नाही हे त्याला माहीत होतं. त्याने त्याच्या  मॉसीच्या आठवणी त्याला जमतील त्या भाषेत म्हणजे रेखाटनात त्याने व्यक्त केल्या, आपले शिक्षक,मित्र यांच्याबरोबर त्या आठवणी जागवल्या आणि त्यामुळे त्याचं मन मोकळं झालं होतं. 


इथे दिलेलं प्रत्येक चित्र कुठली आठवण सांगतं हे त्याला पक्क आठवतं आणि ते त्याने मला अगदी काल हा ड्राफ्ट पूर्ण करायचा म्हणून ही चित्र पुन्हा पाहताना त्याबद्दल सांगितलं देखील. मी आजवर कुठच्याही कारणाने जसजसे काही संपर्क गमवले त्यावेळी त्याबद्दलच्या जुन्या आठवणींमध्ये मी जास्त गुरफटले किंवा त्यातून बाहेर यायला मला जरा जास्तच वेळ लागला.  मॉसी  पॅनकेकच्या या घटनेकडे त्रयस्थ नजरेने पाहताना इतक्या लहान वयात त्यांच्या छोट्या मित्राला कायमचा निरोप देऊ शकण्याचं या मुलांचं धैर्य बघून त्यांचा एक प्रकारे हेवाच वाटतो.