Sunday, February 10, 2019

सात माळ्यांची कहाणी - सहावा माळा

जो जो वर जावे तो तो हवा थंड होत जाते असं म्हणतात. हवा थंड नक्की होत असेल याबद्दल काही शंका नाही पण डोकी जास्त गरम होत असावीत याबद्दल माझी खात्री आहे. सहावा माळ्यापासून हा हवा विरळ झाल्यामुळेचा डोक्याचा गरमपणा वाढला असावा का यावर संशोधन व्हायची गरज आहे. 

आमच्याकडे सहाव्या माळ्यावर म्हटलं तर चार बिऱ्हाडं राहतात पण आवाज लावणारं एक विचारेंचं कुटुंब पाहिलंत तर बाकीची तिन्ही कुटुंब झाकोळून जातील. विचारे या इमारतीत पहिल्यापासून राहतात आणि आजवर त्यांचं इथल्या कुणाशीच पटलं नाही असा इतिहास एका दुसऱ्याच व्यक्तीने मला सांगितला आहे. यांची दोन्ही मुलं कुठे परदेशात असतात. त्यामुळे आवाज वर आहे की तिथे ते यांना बोलवत नाहीत याचं फ्रस्ट्रेशन हे मला कळत नाही अशी पुस्ती माहिती देणाऱ्या व्यक्तीने जोडली होती. एकदा मला सातव्या माळ्यावर त्यांच्या वरच्या घरात राहणाऱ्या एका आज्जीना भेटायला जायचं होतं. चुकून यांची बेल वाजवली पण लक्षात आलं तर पळून न जाता मी इमानदारीत माफी मागायला थांबले तर विचारे बाईंनी माझीच तासली. बरं काढा फ्रस्ट्रेशन म्हणून मी उभी तर त्यांच्या शेजारच्या बिऱ्हाडात राहणाऱ्या कुणा आंटीना जागं करून कसा (परदेशात राहणाऱ्या) मला सेन्स नाही वगैरे ऐकवून झालं.मला मी सहाव्या माळ्यावर राहत नाही याचं इतकं बरं वाटलं की बास. 

तर त्यांच्या शेजारी या आंटी राहतात इतकंच कळलं. माझ्या अनुभवावरून आणखी या आंटी एकट्या आहेत का काय या सर्व माहितीत मला काहीच रस राहिला नाही. लिफ्टच्या एका कडेला हीदोघे आणि लिफ्टच्या दुसऱ्या बाजूचा फ्लॅट अगदी अलीकडे भाड्याने गेला. मागच्या वर्षापर्यंत पाटील कुटुंबीय इथे राहत होते. श्री पाटील शिक्षक आणि त्यांची पत्नी बीएआरसीमध्ये काम करत असे. त्यांना मुलं नाहीत आईने उगाच पुरवलेली माहिती. मी खरं ते सेक्रेटरी होते तेव्हा काहीतरी कामासाठी त्यांच्याकडे गेले तेव्हा मला फार प्रसन्न वाटलं. इतक्या घाईतसुद्धा मला तेव्हा संक्रांत नुकतीच सरत होती म्हणून तिळगुळ, हळदीकुंकू वगैरे देणाऱ्या पाटलीणबाई मला फार आवडल्या. सरही बोलायला चांगले आणि सोसायटीसाठी मुद्दाम वेळ देऊन काम करणारे वाटले. मग इतक्यात त्यांना बीएआरसीच्या क्वार्टर्समध्ये जागा मिळाली त्यामुळे आहे तसा फ्लॅट भाड्याने देऊन ते गेले. 

आमच्या बरोबर वरती म्हणजे जिन्याच्या जवळच्या फ्लॅटमध्ये एक आज्जी त्यांच्या मुलाच्या कुटुंबाबरोबर राहतात. त्यांचा मुलगा, सून इत्यादी कुटुंब मी पाहिले न पाहिले असेल पण त्या त्यांच्या नातवाला संध्याकाळी खाली खेळायला घेऊन गाऊनवरच उतरतात तेवढं मी पाहिलं आहे. आणि जे काही त्या माळ्यावर एक दोन वेळा गेले असेल तेव्हा दरवाजा सताड उघडा ठेवून तिथेच फतकल मारून आज्जी बसलेल्या असतात हे पाहिलं आहे. मला तसं टिपिकल चाळ मेन्टॅलिटीमधली माणसं पहिली की थोडा वैतागच येतो. एक दोनवेळा दुपारी कुणीतरी जोरात ओरडून मग मुलाचा रडण्याचा आवाज वगैरे आला तेव्हा नक्की या आज्जीच्या नातवाचा असेल असं वाटून गेलं, 

एकदंरीत आवाजी मजल्यांची सुरुवात आमच्याकडे सहाव्या माळ्यावरून होते. त्यामुळे जो जो वर जावे तशी डोकी गरम होतात अशी एक नवी म्हण सुरु करावी असंच म्हणते. 

#AparnA #FollowMe

Tuesday, January 29, 2019

सात माळ्यांची कहाणी - पाचवा माळा

या ज्या इमारतीचं मी गेले चार माळे वर्णन करतेय त्यातल्या सर्वात महत्त्वाचा माळा म्हणजे पाचवा माळा. का हे वेगळं सांगायला हवंच का? अस्मादिकांचं मुंबईतलं घर पाचव्या माळ्यावर आहे. पण अर्थात तेच काही महत्वाचं कारण नाही. असंही साऊथ मुंबईमध्ये टॉवर संस्कृती यायच्या आधीही चार माळ्याच्या (बिना लिफ्टवाल्या) इमारती होत्या.थोड्या फार इथे उपनगरातही असाव्यात. पण इमारतींची उंची वाढली ती पाच माळे आणि त्यापुढून म्हणजे खऱ्या अर्थी टॉवर ही व्याख्या पाच माळ्यांच्या पुढे सुरु होते. 

तर अशा या महत्वाच्या मजल्यावर आमचं घर आणि आणखी दोन घरं आहेत. इथे जरा सर्वधर्मसमभावाचं वातावरण आहे. आमच्या शेजारी राहतात ते मराठीच कुटुंब शेणवे म्हणून आणि लिफ्टकडचे दोन फ्लॅट्स एकत्र करून तिथे मिसेस डिकॉस्टा आपला नवरा आणि तीन मुलं यांच्याबरोबर राहतात. 

मी म्हटलं तर फक्त व्हिसीटींग फॅकल्टी त्यामुळे मला या शेजाऱ्यांनी ओळखायचं काही काम नाही. शेणवे बाई अगदी तस्सच माझ्याशी वागतात. लिफ्टच्या उजव्या बाजूच्या घरात त्या राहतात आणि त्यांना एक गोजिरवाणी मुलगी आहे पण बिलकुल हास्य नाही. एकदा मी शनिवारी बाहेर पडताना स्वतः हसून काही बोलायचा प्रयत्न केला तर फक्त "आज विकेंड" म्हणजे काय ते आपण अर्थ काढा असं काहीसं. तर ते असो. त्या कुठेतरी नोकरी करतात आणि त्यांचा नवरा आयटीत आहे ही आईने दिलेली मौल्यवान माहिती. 

पण समोरचं डिकॉस्टा कुटुंब तसं त्यामानाने चांगलं. केव्हातरी आई आजारी होती म्हणून मी एकटीच गेले होते तेव्हा माझ्याशी खास ओळख करून तब्येतीची चौकशी केली. नंतर एका रेस्टॉरंटबाहेरच्या दाबेली स्टॉलकडे आंटी दिसल्या तेव्हा त्यांच्याबरोबर मुलगा होता त्याच्याशी ओळख करून दिली. केव्हातरी ते अंकलपण लिफ्टमध्ये भेटले की मुलांची चौकशी. मुलांना घेऊन गेले तेव्हा त्यांचं कौतुक वगैरे केलं. 
नेमके काही दिवसांपूर्वी त्यांच्याकडे रात्री मोठया आवाजात गाणी आणि दुसऱ्या दिवशी बाहेर कचऱ्यात ठेवलेल्या बाटल्यांचे थर पाहून मी लिफ्टमध्ये अंकलना विचारलं "काय मोठी पार्टी की काय?" त्यावर अंकलनी मला सांगितलं "माझ्या मुलांच्या गर्लफ्रेंड्सबरोबर त्यांना पार्टी करायची होती. मी म्हटलं की काय ते घरीच करा. आपली मुलं कुठे बाहेर जाऊन काही भलत्या बातम्या यायच्या ऐवजी मला वाटलं आपलं इतकं मोठं घर आहे ते केव्हा कामाला येणार?" मलाही त्यांचं म्हणणं पटलं. 

आता राहिलं माझं घर. कोणे एकेकाळी इन्व्हेस्टरचा असलेला हा फ्लॅट मी मुंबईत माझं घर असावं म्हणून घेतला आणि मग अनेकांनी भरीस घातल्यामुळे भाड्याने दिला. दोन-तीन वेळा भाडेकरू बदलून आणि घराची यथेच्छ वाट लावून घेतल्यावर काही इतर घरगुती अडचणींमुळे थोडं काम करून मग रिकामीच ठेवला. काही वर्षांपूर्वी मग थोडं बेसिक फर्निचर करून आईबाबांना इथेच राहा म्हणून सांगितलं. घर राहतं राहतं आणि मी जाते तेव्हा मलाही राहायला मिळतं. या घराशी माझं वेगळं नातं आहे. माझी पहिली सरप्राईज ट्रीप मी याची चावी माझ्याकडे होती त्यामुळे करू शकले. घरात कुणीच नव्हतं आणि बॅग्ज तिथे ठेऊन मग आई आणि ताईकडे मी गेले होते. एकटीने तिथून तीनेक आठवडे काम करून आईच्या एका शस्त्रक्रियेच्यासाठी मी थांबूही शकले. एकदा माझी एक कोल्हापूरची मैत्रीण मला भेटायला आणि थोडीफार मुंबई भटकंती (आणि मुख्य शॉपिंग) साठी आली होती तेव्हा एक विकेंड आम्ही दोघीच मस्त राहिलो आणि भटकलो. अजूनही कधी एकटीने राहायची वेळ आली तर माझी पहिली पसंती पाचव्या माळ्यावरच्या माझ्या घरालाच असेल. 

माझ्याकडे मदतीला येणाऱ्या दोन्ही तायांना मी सांगितलं आहे या घरात आई-बाबा असो वा नसो मी आले की तुम्हीच माझ्यासाठी यायला हवं आणि सध्या तरी त्यांनी ते मान्यही केलं आहे. माझं घर तसं इमारतीच्या मागच्या भागात येत त्यामुळं मुख्य रस्त्याची वर्दळ मला पाहायला मिळत नाही पण मुलं खाली खेळत असतील तर ते वरून दिसतं. तसही हा घरांना बाल्कनी नाही आहे त्यामुळे बाहेर जायचा फील नाही. ही एक तक्रार सोडली तर माझं घर मला फार आवडतं. 

या माळ्यावर एक खडूस आणि एक नॉर्मल कुटुंब आणि एक आमचं, अर्थात कसं ते स्वतःच काय सांगणार अशी त्रिकूट राहतो. पण या माळ्यावर मी ती एक पार्टी सोडली तर कुणाचाच आवाज वाढलेला कधी ऐकला नाही. एकच लहान मुलगी आणि ती बहुतेक आईबरोबर राहणारी असल्यामुळे तोही आवाज नाही. अशा शांत माळ्यावर राहायला कुणाला आवडणार नाही? 

 
#AparnA #FollowMe

Saturday, January 12, 2019

सात माळ्यांची कहाणी - चौथा माळा

चौथा माळा म्हणजे, ज्यांनी ऑफिशियली लिफ्ट वापरली पाहिजे त्याची सुरुवात करणारा माळा. खरं तर तिसऱ्या माळ्याने तो मान मागायचा प्रयत्न केला होता पण चढउतारापेक्षा चढताना खरं दमायला होतं ते चौथ्या माळ्यालाच. त्यामुळे हा माळा यासाठी निवडला गेला तर नवल वाटायला नको. 

चौथ्या माळ्यावरच्या लोकांनाही या गोष्टीची जाणीव का अभिमान इतका की कुठेही लिफ्टमध्ये गेले की पहिले चार आकडाच दाबतील. माझी एक मावसबहीण तिच्या इमारतीत चौथ्या माळ्यावर राहते. ती आमच्याकडे पाचव्या माळ्यावरून खाली जाताना आधी चार आणि मग ग्राउंड दाबते. सवय आणि काय? :)

इतर माळ्यावर चार घरे असताना चौथ्या माळ्यावर लिफ्टजवळचे दोन फ्लॅट जोडल्यामुळे तशी तीनच बिऱ्हाड आहेत. यात चढताना जिन्यासमोरचं घर एका विक्षिप्त माणसाचं आहे असं मला वाटतं . विक्षिप्त अशासाठी की बरेचदा मी यांना लिफ्टमध्ये वर जाताना इतरांना उगाच "टुकटुक" करून जाताना पाहिलं आहे. 

एकदा मी लिफ्टमध्ये बहिणीबरोबर वर जात होते तर हा विक्षिप्त माणूस आला. मग वर जायच्या आधी उगाच दार उघडून मागून येणाऱ्या कुणालातरी "तुम्ही थांबा आता" म्हणून मग लिफ्ट वर नेली. लिफ्टमध्ये एकावेळी तीनच व्यक्ती जाऊ शकतात हा नियम आहे पण त्यासाठी अशाप्रकारे कुणालातरी खास सांगण्यासाठी लिफ्ट थांबवणे मला तरी विक्षिप्तपणाचे वाटते. 

उतरताना जिन्याजवळचं घर बाहेरुन पाहण्यासारखं इमारतीतलं एकमेव घर आहे असं म्हणायला हरकत नाही. हे घर एका कलाकाराचं आहे हे कळण्यासारखा बाहेरचा लाकडी सुबक दरवाजा. उजवीकडे लाकडी घनता आहे. जिला अतिशय सुरेख लाकडी लोलक असलेली दोरी आहे. या सर्वांपेक्षा सुरेख त्यांच्या आडनावाची पाटी  आहे. इथे चव्हाण कुटुंबीय राहतात. त्यांची मुलगी राधा आर्कीटेक्चर आहे. ही  पाटी तिनेच केली आहे. तिची आई मंत्रालयात मोठ्या पदावर आहे. त्या घरात असल्या की संध्याकाळी विशेषतः रात्री, त्यांच्या घराचा दरवाजा उघडाच असतो. त्यांतून मिसेस चव्हाणांचा मोठा आवाज आणि टीव्ही सिरीयलचा आवाज आणि काही वेळा घरी आलेल्या पाहुण्यांचा आवाज अशी आवाजांची स्पर्धा सुरु असते. एकदा मी भारतात मुक्कामाला असताना या घरातून मला पुरणपोळी आणि मटणाचा नैवेद्य मिळाल्यामुळे मी या घरच्या कुठल्याच आवाजाची तक्रार करत नाही. या घराच्या बरोबर वर माझं छोटं घर आहे हे आणि राधानं माझ्या अमेरिकेच्या घरची आडनावाची पाटी बनवली आहे, हे सांगायचं राहिलं. आमची पाटी तिच्या घरापेक्षा छान झाली आहे असं मला वाटतं. त्यानंतर तिने माझ्या वरच्या घराची पण पाटी बनवावी अशी माझी इच्छा होती. पण तो योग अजून आला नाही आहे. 

लिफ्टच्या उजव्या बाजूला जोडलेले दोन फ्लॅट्स हे या इमारतीमधील पहिले जोडलेले फ्लॅट्स. या घरात एक दोन भावांचं एकत्र कुटुंब राहतं. "बहिणी-बहिणी, जावा-जावा" आईने पुरवलेली जादाची माहिती. मी या घरातून जा-ये  पाहिली नाही म्हणजे शांत कुटुंब असणार असं माझं गृहीतक. तसंही आजकालच्या जमान्यात कोण एकत्र कुटुंबात राहातं? ते तसं राहतात यातच बरंच काही आलं. माझ्या दोन मावश्या पैकी एक सख्खी जोडी आणि दुसऱ्या आईच्या मामेबहिणी याही जावा-जावा आहेत. पण मुलं मोठी झाल्यावर जागा पुरत नाही या कारणाखाली का होईना, वेगळी चूल मांडलीच. या पार्श्वभूमीवर मला या बिऱ्हाडाचं कौतुक वाटतं. 

या घरात मुलं असायला हरकत नाही. पण मी जाते तेव्हा शाळा सुरु असतात. त्यामुळे हीच काय इतर माळ्यावरची मुलंही विरळाच दिसतात. त्यामुळे खरं चौथा माल शांततेत गणला जायला हवा होता. 

पण आधी म्हटलं तसं हस्की आवाजातल्या चव्हाण बाईंचा आवाज, तसंच त्यांच्या रात्री मोठ्या होणाऱ्या टीव्हीचा आवाज आणि त्यांच्याकडे पूजा किंवा इतर निमित्ताने होणारी पाहुण्यांची रेलचेल या कारणांमुळे तसा एकंदरीत जागृत असा हा चौथा माळा. 

#AparnA #FollowMe